لحن گردانی در شعر سپید_ایوب احراری

«زیر ساخت ذهنی» از سری سخنرانی های علی عبدالرضایی در آپارات

در شعر سپید، وزن و قافیه کنار گذاشته و برای ایجاد هارمونی، لحن جایگزین آن شده است، چرا که در وزن، لحن را نمیتوان ادا کرد. لحن را میتوان حسی تلقی کرد که در صدا وجود دارد و این حس بسته به زمان و مکان و نسبت به اشخاص مختلف، متفاوت است. لحن در واقع جایگزین وزن در اشعار کلاسیک و موسیقی تقطیعی در اشعار سپید مثل شاملو شده است.
شاملو با تقطیع و مکث، ایجادِ موسیقی میکند، که البته این کار ارتباطی با لحن ندارد و همچنین مصنوعی به نظر می-رسد. در وزن، لحنی وجود ندارد؛ به عنوان مثال فردوسی در شاهنامه، زمانی که قصدِ سخن گفتن از جانبِ سهراب را دارد، لحن خاصی داشته و سخن گفتن از جانب تهمینه را نیز با همان لحن انجام می.دهد. به طور کلی تمام شاهنامه با یک لحن نوشته شده است. شعرهای سید علی صالحی و شاملو و فروغ فرخزاد و … نیز به همین شکل نویسش شده است. تمام اشعار شاملو یک لحن داشته و اگر هم لحن در جایی تغییر کرده باشد، باز هم یک لحن در کل شعر وجود دارد؛ به همین منظور، مبحث لحن گردانی پیش میآید: